Rannsóknir / Hugmyndir í samhengi

Þjóðerni
og stjórnmál.

Hvernig þjóðernisvitund, pólitískar frásagnir og lýðræðisstofnanir móta hvert annað.

Skoða rannsóknarefnin
Eiríkur Bergmann situr með bók á ljósmynd sem birtist árið 2017
Úr blaðasafni · Birt 6. nóvember 2017. Vísir / Eyþór†

Rannsóknarefni

Sex sjónarhorn
á stjórnmálin.

Kynntu þér rannsóknirnar

Þjóðernishyggja

Hver tilheyrir þjóðinni?

Þjóðernisvitund, sögulegt minni og mörk pólitískrar samkenndar.

Neo-Nationalism

Popúlismi

Hver talar fyrir fólkið?

Hvernig skírskotanir til „fólksins“ ögra valdastéttum og breyta hugmyndum um pólitískt fyrirsvar.

Populist parties · 2026

Samsæriskenningar

Hvenær verður frásögn að valdatæki?

Hvernig samsærisfrásagnir eru notaðar til að afla pólitísks fylgis.

Weaponizing Conspiracy Theories

Úr rannsóknunum / 2024

Ógn.
Svik.
Vernd.

Þriggja þrepa mælskulíkan
samsærispopúlisma

Lestu fræðilega kaflann
01 / 03

Ógn utan frá

Dregin er upp mynd af utanaðkomandi ógn við þjóðina.

02 / 03

Svik innan frá

Innlendar valdastéttir eru sagðar svíkja fólkið eða styðja við ógnina.

03 / 03

Verndarinn

Leiðtoginn er settur í hlutverk verndara hins „sanna fólks“.

01 / 03

Líkanið er greiningartæki til að rannsaka pólitíska orðræðu. Það felur ekki í sér stuðning við fullyrðingarnar.

01

Þjóðernishyggja og popúlismi

Þjóðernisvitund
í breyttum heimi.

Rannsóknir Eiríks beinast að því hvernig þjóðernisvitund verður að afli í stjórnmálum samtímans.

Í rannsóknum sínum á Norðurlöndum skoðar hann þjóðernisvitund í ljósi sögunnar og tengsla ríkjanna við heimsveldi. Neo-Nationalism víkkar sjónarhornið til Evrópu og Bandaríkjanna eftir stríð og rekur þróun þjóðernispopúlisma á ólíkum krepputímum.

02

Samsæriskenningar og pólitísk miðlun

Frá frásögn
til pólitískrar aðferðar.

Samhengið milli popúlisma og samsæriskenninga er rauður þráður í rannsóknum Eiríks.

Í bókinni Weaponizing Conspiracy Theories greinir Eiríkur hvernig stjórnmálamenn lýsa utanaðkomandi ógnum, benda á meinta óvini innanlands og kynna sig sem verndara almennings. Þessar frásagnir eru viðfangsefni rannsóknarinnar, ekki skoðanir sem hún tekur undir.

Skoðaðu þriggja þrepa líkanið
03

Evrópusamruni og lýðræði

Lítil ríki.
Stórar spurningar.

Ísland gefur sérstakt sjónarhorn á fullveldi, Evrópusamruna og lýðræðislega þátttöku.

Í landsskýrslunni um Ísland frá 2026 er fjallað um sögulegar rætur Evrópusambandsandstöðu og tengsl sjálfsforræðis við efnahagslegan samruna. Hún tengist rannsóknum á fjármálahruninu, Icesave-deilunni og þátttöku almennings í stjórnarskrárgerð.

Eiríkur sat jafnframt í Stjórnlagaráði árið 2011. Í síðari skrifum hefur hann borið saman reynslu Íslands og Írlands af rökræðu og þátttöku við endurskoðun stjórnarskrár.

Alþjóðlegt samstarf

Rannsóknir eru
samstarf.

Eiríkur Bergmann á Conexões Globais í Porto Alegre árið 2013
Alþjóðlegt samtal. Conexões Globais, Porto Alegre, 2013.Cristiano Sant’Anna / indicefoto · Myndheimild
Popúlismi og Evrópa2024–2028

EUPopLink

Rannsóknir á tengslum Evrópusambandsandstöðu og popúlisma, orsökum þeirra og afleiðingum. Landsskýrslur Eiríks frá 2026 fjalla um Ísland og Danmörku.

Fulltrúi í stjórnarnefnd
Upplýsingar og viðnámsþróttur2025–2027

NORDREN

Norrænt rannsóknarnet um viðnámsþrótt samfélaga gagnvart upplýsingaóreiðu. Verkefnið er styrkt af NordForsk og leitt frá Háskólanum í Lundi.

Þátttakandi í rannsóknarneti
Háskólar og alþjóðastjórnmál2023–2027

OPEN

Rannsóknir á vaxandi þjóðernishyggju, breyttum alþjóðastjórnmálum og áhrifum þeirra á opið samstarf í evrópsku háskóla- og vísindastarfi.

Fulltrúi í stjórnarnefnd
Rannsóknir á samsæriskenningumFrá 2024

CONNOR

Norrænt samstarfsnet fræðimanna sem rannsaka samsæriskenningar. Ársráðstefna þess 2026 var haldin við Háskólann í Tartu.

Stjórnarmaður · samkvæmt starfsferilsskrá

Tímabil verkefna miðast við birtar upplýsingar rannsóknarnetanna eða styrkveitenda. Heimildir og fyrra rannsóknarsamstarf

Valin gestastörf

Hugmyndir ferðast.

Kaupmannahöfn

Gestafræðimaður

2007

Queen Mary, London

Gestafræðimaður

2011–2012

Ljubljana

Gestaprófessor

Frá 2015 · samkvæmt starfsferilsskrá

NTNU, Trondheim

Gestakennari

2009 og 2011
Akademísk störf og tímabil

Kafaðu dýpra

Leiðarvísar um rannsóknir